Wydział Prawa - Uniwersytet w Białymstoku
 
Współpraca zagraniczna Strona główna / Współpraca zagraniczna / Szkoła Prawa Niemieckiego we współpracy z Uniwersytetem Humboldta / Edycje Szkoły Prawa Niemieckiego / Edycja 2011/2012
Sprawozdanie z realizacji programu „Wprowadzenie do prawa niemieckiego” na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku
 
(Autorami sprawozdania są uczestnicy programu)
 
a.Wykład inaugurujący program „Wprowadzenie do prawa niemieckiego”
 
13 października 2011 r. na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku został zainaugurowany program „Wprowadzenie do prawa niemieckiego” realizowany we współpracy z Uniwersytetem Humboldta w Berlinie. Na zaproszenie Dziekana Wydziału Prawa inaugurację uświetnili swoją obecnością Ambasador Republiki Federalnej Niemiec Jego Ekscelencja Rüdiger Freiherr von Fritsch oraz Thomas Urbańczyk - Dyrektor Działu Prawo i Podatki Polsko-Niemieckiej Izby Przemysłowo-Handlowej. Inaugurację prowadziła prodziekan Wydziału Prawa UwB prof. dr hab. Mieczysława Zdanowicz, która odczytała list Ministra Sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego, skierowany do uczestników programu. List ten został skierowany w związku z objęciem przez Ministra Sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego honorowego patronatu nad programem.

 
 
 
Po powitaniu i przedstawieniu zaproszonych gości przez prof. Zdanowicz, o wygłoszenie wykładu poproszony został Jego Ekscelencja Rüdiger Freiherr von Fritsch. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na obecną, ścisłą współpracę polsko-niemiecką, która pogłębia się dzięki wzajemnemu poznawaniu się i rosnącemu zaufaniu Polaków i Niemców. To zbliżenie pomiędzy narodami odbywa się nie tylko na płaszczyźnie kulturowej i językowej, ale także poprzez współpracę gospodarczą i prawną. Ambasador podkreślił także, że Polska i Niemcy stali się partnerami, którzy zajmują ważne miejsce na arenie Unii Europejskiej. Drugi z mówców, pan Thomas Urbańczyk podkreślił powiązania gospodarcze obu krajów, zaznaczył także, że wiele niemieckich i polskich korporacji ceni sobie ludzi, którzy nie tylko biegle posługują się językiem niemieckim, ale znają także oba systemy prawa. Pozostali mówcy: prof. dr hab. Ewa Guzik-Makaruk i radca prawny Marcin Chomiuk, absolwent Wydziału Prawa UwB i Szkoły Prawa Niemieckiego w Warszawie, odwołując się do własnych doświadczeń dotyczących współpracy z zachodnim sąsiadem, zachęcali studentów, aby czas spędzony na wykładach „Wprowadzenie do prawa niemieckiego” został przez nich jak najlepiej wykorzystany. Tak zdobyta wiedza będzie niezwykle cenna w przyszłości, w trakcie wykonywania zawodu prawniczego.
Po oficjalnej części wszyscy zaproszeni wzięli udział w uroczystej kolacji. Goście, m.in.: Ambasador Niemiec, wykładowcy z Uniwersytetu Humboldta, Prorektorzy, Profesorowie Wydziału Prawa UwB, przedstawiciele zawodów prawniczych oraz gospodarze mieli okazję do zawiązania bliższych kontaktów oraz do wymiany myśli, doświadczeń i planów dotyczących współpracy polsko – niemieckiej.
 
b.Wykłady merytoryczne w ramach programu „Wprowadzenie do prawa niemieckiego”
 
Wykłady realizowane na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku od 12. do 15. października 2011 roku zostały podzielone na cztery bloki tematyczne: prawo administracyjne, prawo cywilne, prawo spółek oraz prawo konstytucyjne. Cykl rozpoczął się wykładem z zakresu prawa administracyjnego prowadzonym przez dra Davida Brucha. Prowadzący przedstawił zarys systemu prawa administracyjnego w Niemczech. Dalsza część wykładu dotyczyła podstawowych aktów prawnych w tym obszarze jakimi są: Verwaltungsverfahrensgesetz oraz Verwaltungsgerichtsordnung. Wykład z prawa cywilnego prowadził dr Wolfgang Zenker. Skupił się on na przedstawieniu najistotniejszych instytucji z zakresu prawa zobowiązań oraz prawa rzeczowego. Niemieckie prawo spółek zaprezentował radca prawny Marcin Chomiuk. Wykład miał charakter ściśle prawnoporównawczy. Prowadzący, dzieląc się doświadczeniami ze sfery praktyki, dokonał porównania spółki cywilnej oraz spółek prawa handlowego z ich niemieckimi odpowiednikami. Cykl wykładów został zamknięty przez dra Hoglera Greve wykładem z zakresu prawa konstytucyjnego. Wykładowca poprzez analizę tekstu niemieckiej Ustawy Zasadniczej przedstawił podstawowe zasady, na których oparta jest współczesna Republika Federalna Niemiec.

Cztery dni spotkań, w których mogliśmy uczestniczyć stanowiły solidną dawkę informacji o niemieckim systemie prawnym. Wystarczy tylko wspomnieć, że dr Wolfgang Zenker w ciągu ośmiu godzin starał się w syntetycznej formie przedstawić materiał, na który w normalnym toku studiów studenci poświęcają około pięciuset godzin. Dzięki wykładom z prawa administracyjnego oraz konstytucyjnego uczestnicy mogli m.in. doświadczyć jakie praktyczne znaczenie ma fakt, że Niemcy są państwem federalnym. Pociąga to bowiem za sobą współistnienie obcego nam ustawodawstwa oraz sądownictwa na poziomie krajów związkowych oraz całej federacji. Wykłady z prawa cywilnego oraz prawa spółek pokazały
w jak wielu aspektach rozwiązania polskie są podobne do niemieckich. Daje to w praktyce możliwość rozwiązywania powstających problemów prawnych w oparciu o doświadczenia wypracowane przez teoretyków i praktyków prawa niemieckiego. W tym względzie cieszy także zainteresowanie niemieckich wykładowców polskimi rozwiązaniami prawnymi, nierzadko bowiem przerywali oni swoje wywody pytaniem: a jak to jest w Polsce? Podczas czterech dni spotkań udało się wszystkim wykładowcom stworzyć na zajęciach przyjazną atmosferę. Pozwoliło to wznieść się ponad różnice wynikające z tego, że w wykładach uczestniczyli studenci nie tylko różnych roczników studiów, ale również różnych kierunków. Poprzez zadawanie pytań oraz rozwiązywanie krótkich kazusów wszyscy uczestnicy mieli możliwość aktywnego udziału w zajęciach. Ciekawy i interesujący przebieg wykładów „Wprowadzenie do prawa niemieckiego” był szansa poszerzenia wiedzy prawniczej i poznania niemieckiej kultury prawnej, dlatego powinien być kontynuowanych w następnych latach.
 
c. Program kulturalny dla wykładowców programu „Wprowadzenie do prawa niemieckiego”
 
Wykładowcy z Uniwersytetu Humboldta byli po raz pierwszy z wizytą na Podlasiu. Pomimo intensywnego program zajęć ze studentami, udało się dla nich zaplanować ciekawy program kulturalny. Wykładowcy zostali zaproszeni przez Prezesa Sądu Rejonowego w Białymstoku do zwiedzenia niezwykle nowoczesnego budynku tej instytucji. Podczas wizyty została im przedstawiona struktura sądownictwa w Polsce oraz zasady działa i właściwości poszczególnych sądów. Kolejnym punktem programu była wizyta w Supraślu, niezwykle malowniczej miejscowości w pobliżu Białegostoku. Tam wykładowcy odwiedzili Muzeum Ikon oraz Galerię Fotografii. Podczas wizyty na Podlasiu nie mogło oczywiście zabraknąć odwiedzin Puszczy Białowieskiej. Nasi goście mieli okazję zobaczyć żubry, zwiedzieli muzeum przyrodnicze oraz poznali inne ciekawostki związane z Białowieżą.
 
Wyjazd studyjny do Berlina w ramach programu „Wprowadzenie do prawa niemieckiego”
 
a. Wizyta na Uniwersytecie Humboldta
 
W pierwszym dniu pobytu w Berlinie odbyło się spotkanie na Uniwersytecie Humboldta z panem Rene Pawlakiem, pracownikiem biura współpracy międzynarodowej i doradcą w sprawach rozwoju zawodowego przyszłych prawników. Wizyta rozpoczęła się od zwiedzania budynku Wydziału Prawa i zapoznania się z jego ciekawą historią. Drugą częścią spotkania był obszerny wykład prowadzony przez pana Pawlaka. Omówiono tematykę organizacji oraz przebiegu wykształcenia prawniczego na przykładzie Uniwersytetu Humboldta. Podobnie jak i w Polsce studia są jednostopniowe, jednak w odróżnieniu od uczelni polskich, nie jest przewidziana możliwość pobierania nauki w systemie zaocznym czy wieczorowym. Studenci mają wiele interesujących możliwości studiowania za granicą. Istnieją liczne programy umożliwiające częściowe kształcenie się we Francji, Anglii i innych krajach, nie tylko europejskich. Np. Double Degree program, który pozwala na studiowanie przez pierwsze dwa lata nauki w Londynie, a następnie ich kontynuację w Berlinie lub program Paris II, podczas którego uczestnik początkowo kształci się w Paryżu, a następnie przenosi się do stolicy Niemiec. Czas trwania studiów to 4,5 roku. Nauka przebiega etapowo. Przez pierwsze dwa lata studenci zdobywają podstawową wiedzę na temat prawa. Na trzecim roku dokonują wyboru specjalizacji. Etap ten zakończony jest egzaminem wewnętrznym. Rok czwarty przeznaczony jest na zgłębianie wiedzy, po czym student przystępuje do egzaminu państwowego. Po dwuletniej aplikacji przewidziany jest kolejny egzamin, a jego pozytywny wynik uprawnia do wykonywania zawodu prawnika. Informacje uzyskane podczas spotkania były wyjątkowo interesujące i wielu słuchaczy skłoniły do refleksji dotyczących przyszłej kariery zawodowej.
 
b. Wizyta w Ambasadzie Rzeczpospolitej Polskiej w Republice Federalnej Niemiec w Berlinie
 
Kolejnym punktem wyjazdu oczekiwanym przez uczestników była wizyta w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Berlinie. Siedziba Ambasady położona jest w ustronnej, spokojnej, bardzo malowniczej części miasta. Mimo, iż budynek przeznaczony na siedzibę polskiej ambasady przy ulicy Unter den Linden, w samym sercu Berlina, jest niewykorzystany, to obecne położenie zachwyca swoim klimatem. Studenci zostali zaproszeni do wysłuchania wykładu I Sekretarza Ambasady, po czym mieli możliwość dyskusji o kwestiach ich interesujących. Wykład dotyczył spraw bardzo istotnych, poczynając od funkcji i struktury polskiej misji dyplomatycznej, a kończąc na aspektach problematycznych w stosunkach polsko-niemieckich. Poruszając kwestie stosunków pomiędzy naszymi państwami zapewniono o coraz lepszym ich rozwoju. Dzieję się tak ze względu na rozwijającą się coraz dynamiczniej współpracę w każdej sferze życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego. Projekt „Wprowadzenie do prawa niemieckiego” jest właśnie przejawem takich tendencji.
 
 
Zagadnieniem, które bardzo zainteresowało studentów, to możliwość pracy w dyplomacji. Do podjęcia pracy np. w ambasadzie potrzebne jest wykształcenie wyższe, naturalnie perfekcyjna znajomość języka, ale także kraju, w którym mieści się ambasada. Ze względu na pełnione przez ambasadę funkcję konieczna jest wiedza na tematy ważne dla rozwijającej się współpracy polsko-niemieckiej. Dowiedzieliśmy się także o możliwości odbycia praktyki w ambasadzie, zmobilizowało nas do nauki języka i pogłębiania wiedzy o naszych sąsiadach. Interesujący wykład i spotkanie z członkami personelu dyplomatycznego wywarło duże wrażenie na uczestnikach. Z pewnością Wizyta w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Berlinie będzie przez nich długo zapamiętana.
 
c. Wspólna kolacja z naszymi niemieckimi przyjaciółmi
 
Pierwszego wieczoru naszego pobytu w Berlinie zaprosiliśmy na wspólną kolację naszych niemieckich wykładowców, pana Rene Pawlaka, który ze strony niemieckiej współorganizował program, pana Prof. Marxena, karnistę i wielkiego przyjaciela Wydziału Prawa UwB, pana Radosława Niecko, niemieckiego Rechtsanwalt, który jako polski emigrant przebył całą ścieżkę prawniczego wykształcenia w Niemczech. Kolacja dała okazję do intensywnej wymiany doświadczeń na temat przebiegu programu „Wprowadzenie do prawa niemieckiego”, wiedzy praktycznej z przebiegu studiów i referendariatu w Niemczech oraz dała szansę na nawiązanie bliskich relacji koleżeńskich, które są podstawą do burzenia stereotypów o Polakach i Niemcach.
 
d. Wykład w Institut für Interdisziplinäre Restrukturierung
 
Drugiego dnia naszego pobytu w Berlinie udaliśmy się do Institut für Interdisziplinäre Restrukturierung. Jest to samodzielny instytut naukowy zajmujący się niemieckim
i międzynarodowym prawem upadłościowym i naprawczym. Współpracuje on z berlińskim Uniwersytetem Humboldta, ale jest od niego niezależny. Prace Instytutu skupiają się na badaniu postępowań upadłościowo-naprawczych oraz współpracy polityków, prawników, ekonomistów, organów podatkowych przy przeprowadzaniu tych postępowań.
 
W Instytucie wysłuchaliśmy wykładu Prof. Dr. Christopha G. Paulusa - dyrektora Instytutu, na temat "Staatinsolvenz" (upadłość państwa). Upadłość państwa, w związku z wydarzeniami w Grecji, jest jedną z głównych kwestii, którymi obecnie zajmuje się Instytut. Prof. Paulus w trakcie swojego wykładu (zorganizowanego tylko dla nas) przedstawił główne założenia swojego pomysłu jak należy przeprowadzić postępowanie naprawcze w sytuacji, gdy upada całe państwo. Jego założenia w pewnym stopniu opierają się na zasadach postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu. Prof. Paulus uważa, że powinien zostać powołany międzynarodowy (początkowo dla państw członkowskich UE) sąd, który działałby w ramach już istniejących sądów (by nie mnożyć kosztów, np. przy Stałym Trybunale Arbitrażowym w Hadze). W razie konieczności wszczęcia postępowania upadłościowego jakiegoś państwa członkowskiego, zostałby wyznaczany jeden sędzia, który pełniłby rolę analogiczną do nadzorcy sądowego oraz dwóch sędziów będących sędziami-komisarzami. Najwięksi wierzyciele państwa upadłego tworzyliby radę wierzycieli, której głównym zadaniem byłoby opracowanie z sędzią-nadzorcą planu naprawy sytuacji gospodarczej upadłego kraju oraz wypracowanie rozwiązań prowadzących do uzdrowienia gospodarki upadłego oraz umożliwiających jak najwyższy stopień zaspokojenia wierzytelności. Zadaniem sędziów-komisarzy byłaby kontrola działań rady wierzycieli, sędziego-nadzorcy, upadłego oraz rozpatrywanie konfliktów pomiędzy uczestnikami postępowania.
Jest to bardzo interesująca wizja, jednakże optymistyczna - upadły kraj musiałby zgadzać się na proponowane rozwiązania mające naprawić jego gospodarkę. Nie jest jasne jak można byłoby wyegzekwować od upadłego przeprowadzenie reform. Pomimo tego potrzebne są ustalenia, jak społeczność międzynarodowa powinna zachować się w wypadku upadłości innego państwa, a z wykładu prof. Paulusa wynika, iż prowadzone na ten temat prace idą w dobrym kierunku.
 
e. Wizyta w Martin-Gropius-Bau
 
Kolejnym punktem wizyty studyjnej było zwiedzanie wystawy w Martin-Gropius-Bau. W galerii tej odbywają się okresowe wystawy o różnej tematyce. Wystawa, którą zwiedziliśmy poświęcona jest stosunkom polsko-niemieckim i nosi tytuł „Obok. Polska-Niemcy”. 1000 lat historii w sztuce (Tür an Tür. Polen – Deutschland. 1000 Jahre Kunst und Geschichte). Wystawa zrealizowana została dzięki współpracy Zamku Królewskiego w Warszawie i właśnie Martin-Gropius-Bau w Berlinie. Była to zarówno forma upamiętnienia wielu wspólnych Polakom i Niemcom dat, jak również wydarzenie kulturalne polskiej prezydencji w Unii Europejskiej. Wystawa została podzielona na 22 części - tematycznie i chronologicznie. Oprócz klasycznych dzieł sztuki mieliśmy okazję zobaczyć kilka nowoczesnych instalacji, a także wiele oryginalnych dokumentów, z różnych okresów historycznych, począwszy od najwcześniejszych lat istnienia Państwa Polskiego. Wśród nich znalazły się m.in. Konstytucja Trzeciego Maja, czy też Dagome Iudex.
 
Nie sposób nie wspomnieć o kilku zachwycających dziełach, które zwróciły naszą uwagę. Niewątpliwie ogromne wrażenie zrobił na nas obraz Jacka Malczewskiego „Melancholia” (1890-1894). Jest to alegoryczne i niesamowicie ekspresyjne przedstawienie walki Polaków pod zaborami. Zgodnie stwierdziliśmy, że dzieło to jest niedoceniane w Polsce. „Hołd Pruski” Jana Matejki z kolei, zaskoczył nas swoimi rozmiarami i realizmem, których nie sposób jest oddać w reprodukcjach.
 
Ponad wszelką wątpliwość wystawa warta była obejrzenia. Zarówno ze względów czysto artystycznych, jak i przez wzgląd na fakt, iż daje unikalną możliwość dostrzeżenia odmienności spojrzenia obu narodów na ich wspólną historię. A to wszystko dzięki współpracy Polski i Niemiec przy realizacji tego przedsięwzięcia. Oznacza to, że wystawa ta nie jest indywidualnym przedstawieniem jednostronnej wersji historii, lecz właśnie dwóch różnych punktów widzenia. Przykładem jest obraz, namalowany przez niemieckiego artystę, przedstawiający Ulricha von Jungingena w pozie wskazujące jakoby to on był zwycięzcą Bitwy pod Grunwaldem. Nadmienić należy również to, że Niemcy odwiedzający Martin-Gropius-Bau dużo chętniej oglądają części wystawy  poświęcone historii wojennej i powojennej niż okresom wcześniejszym, gdzie my Polacy pamiętamy znacznie więcej wydarzeń, które zarzutowały na bieg naszej wspólnej historii.
 
f. Wizyta w Bundestagu
 
W sobotę, 5. listopada 2011 r. studenci odwiedzili znajdujący się w centrum Berlina, tuż obok Bramy Brandenburskiej, Reichstag - siedzibę parlamentu niemieckiego Bundestagu. Wizyta w Reichstagu składała się z dwóch elementów: spaceru po nowoczesnej, zaprojektowanej przez znanego brytyjskiego architekta Sir Normana Fostera kopule oraz wykładu na trybunach sali obrad parlamentu.
 
 
Najpierw uczestnicy wycieczki zwiedzili widowiskową kopułę, która ze względu na swoją architekturę, przyciąga wielu turystów. Następnie przeszliśmy na specjalnie wyznaczone dla publiczności miejsce na sali obrad, aby o godzinie 12.00 wysłuchać wykładu na temat funkcjonowania niemieckiego parlamentu oraz historii budynku. Wykład, choć nie długi, okazał się bardzo interesujący. Dowiedzieliśmy się między innymi, jaka była historia Reichstagu, dlaczego budynek wygląda w taki, a nie inny sposób, jakich materiałów użyto do jego renowacji, dlaczego jest tak ekologiczny oraz gdzie znajdują się poszczególne pomieszczenia. Przewodnik opowiedział również jak wygląda praca w Reichstagu, poruszył m.in. takie zagadnienia jak: ilość parlamentarzystów oraz minimalny wiek kandydatów do Reichstagu. Przy okazji zasypał nas ciekawostkami takimi jak np. waga wiszącego w Reichstagu orła (2,5 tony). Wizytę zakończyliśmy stałym elementem programu tj. sesją fotograficzną.
 

Z myślą o kontynuacji nauki prawa niemieckiego na Wydziale Prawa UwB zakupiliśmy ponad 30 pozycji książkowych do biblioteki wydziałowej. W dokonaniu właściwego wyboru pomogli nam niemieccy wykładowcy, których poruszył entuzjazm studentów oraz ich przygotowanie merytoryczne. Wszyscy wykładowcy wyrazili chęć przyjazdu z wykładami do Białegostoku w przyszłym roku.
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 
Rekrutacja 2018/2019
© 2009 Uniwersytet w Białymstoku